Bursa Arkeoloji Müzesi, 1904 yılında Müze-i Hümayun’un bir şubesi olarak kurulmuş olup, İstanbul (1899) ve Konya (1902) müzelerinden sonra Türkiye’nin en eski üçüncü müzesidir. İlk olarak Bursa Erkek Lisesi binasında faaliyet göstermiş, 1930 yılında Yeşil Medrese’ye taşınarak müdürlük statüsü kazanmıştır. 1972 yılında arkeoloji seksiyonu ayrılarak Kültürpark içerindeki bugünkü binasında hizmet vermeye başlamıştır.
Yakın çevrede başka bir müze bulunmaması nedeniyle uzun yıllar Bölge Müzesi olarak hizmet vermiştir. Bu kapsamda, İznik Müzesi açılana kadar Ilıpınar Höyük, Balıkesir Müzesi kurulana kadar Antandros ve Daskyleion gibi önemli kazı alanlarının tüm sorumluluğu Bursa Müzesi tarafından yürütülmüştür. Ayrıca Bilecik, Bandırma, Yalova gibi çevre il ve ilçelerdeki kurtarma kazıları da Bursa Müzesi tarafından yürütülmüştür.
İlk müzelerden biri olması yanı sıra uzun yıllar bölge müzesi özelliği sayesinde müze koleksiyonu, Miyosen Dönem’den Bizans Dönemi’ne kadar uzanan arkeolojik eserleri barındırmaktadır. Eserler, kronolojik bir düzen içinde teşhir edilerek araştırmacılara, öğrencilere ve ziyaretçilere sunulmaktadır.
Aktopraklık Höyük’ten Kalkolitik Döneme ait boncuk kakmalı pişmiş toprak kap gibi özgün eserler.
Miletepolis Antik Kenti’nden Roma Dönemine ait Bronz Athena büstü ve Bronz Apollon heykeli, müzenin simge ve ünik eserlerindendir.
Paşalar Fosil Lokalitesi: Dünya literatüründe de “Paşalar Fili” olarak bilinen Miyosen Dönemi’ne ait fildişi önemli fosil kalıntısıdır.
Apollonia ad Rhyndacum (Gölyazı): Kazılar hali hazırda Prof.Dr. Derya ŞAHİN başkanlığında yürütülmekte olup, nekropol alanı Genel Müdürlüğümüzün onayı doğrultusunda Nilüfer Belediyesi işbirliği ile ören yeri olarak ziyarete açılmıştır. Eserler bir süre geçici olarak sergilenmiş olup, kalıcı teşhir hazırlıkları devam etmektedir.
Mudanya: Sondaj kazısında bulunan Roma Dönemine ait Kucağında köpek taşıyan bronz çocuk heykeli, önemli ve özgün eserlerden biridir.
Gemlik : Gemlik ilçesinde yapılan kurtarma kazısında ele geçen Hellenistik Döneme ait lahitte bulunan ünik nitelikte zeytin taneleri işlenmiş altın diadem ve diğer buluntular müzemizde sergilenmektedir.
Salon I (Miyosen Dönem-Frig Krallığı)
Mustafakemalpaşa ilçesi sınırlarında Orta Miyosen Döneme ait Paşalar Fosil Yatağı buluntuları, Orta Paleolitik Çağa tarihlenen Şahinkaya mağarası buluntuları, Bursa ve çevresinde yapılan kazı çalışmalarında özellikle Aktopraklık Höyük kazılarında ele geçen Neolitik Çağdan Kalkolitik Çağa kadar eserler, Tunç Çağı eserleri ile Asur Ticaret Kolonileri Çağı, Hitit Uygarlığı, Transkafkas Kültürü, Urartu Krallığı, Phyrg Krallığı ve Protogeometrik Döneme ait eserler sergilenmektedir. Ayrıca Aktopraklık Höyük kazılarında açığa çıkarılan 30 yaşlarında bir kadına ait iskelet, mezar buluntuları ile masa vitrininde sergilenmektedir. Yine aynı salonda Aktopraklık Höyüğün bir maketi bulunmaktadır. Salonda mevcut 6 adet niş vitrininde ise ait olduğu dönemlerin sembolü haline gelmiş eserler sergilenmiştir.
Taş Eserler Salonu
Müzemiz koleksiyonundaki mermer ve taş eserler ile Mustafakemalpaşa ilçesi sınırları içerisinde yer alan Miletepolis Antik Kenti’nde bulunan Roma Döenmine ait bronz Apollon Heykeli ile bronz Athena Büstü; mermer portrelerin çevrelediği megara planlı odacıkta sergilenmektedir. Mezar Stelleri, heykeller, lahit parçaları, ostatekler ve frizler sergilenen eser gruplarındandır.
Salon II (Arkaik Çağ-Doğu Roma (Bizans) Dönemi)
Bu salonda öncelikle Bursa ve çevresi olmak üzere Arkaik Çağdan Doğu Roma Dönemi sonuna kadar müzemiz koleksiyonunda yer alan eserler kronolojik olarak sergilenmektedir. Özellikte Antandros Antik Kenti Arkaik ve Klasik Çağ buluntuları, Miletopolis Antik Kenti kazı buluntuları, Ahmetler Nekropolü ve Bursa Tümülüsü Hellenistik Dönem buluntuları kronolojik olarak vitrinlerde teshir edilmiştir. Ayrıca Roma Dönemi cam eserleri ile yağ kandilleri de bu salonda sergilenmektedir. Madeni eserler, mühürler, süs eşyaları, oyuncaklar, tıbbi aletler masa vitrinlerinde sergilenen eserler arasındadır. Aynı salonda yer alan asma katta ise sikke seksiyonu bulunmaktadır.
Üç Pınar Tümülüsü Araba Buluntuları Salonu
1988 Yılında Bursa ve Balıkesir Müzesi ortaklığıyla gerçekleştirilen kurtarma kazısında ortaya çıkan M.Ö. 6.yüzyıla tarihlenen Akhamenidler Dönemine ait Tümülüs aslbulunan Pers Egemenliği Dönemine ait, ikisi mülaj olan toplam üç adet mezar steli yine bu salonda sergilenmektedir.Tekerlek parçaları ve at koşum takımlarından oluşan buluntular mezar odasının girişi önünde insitu halde bulunmuştur. Buluntulardan yola çıkılarak yapılmış olan o döneme ait bir savaş arabası rekonstrüksüyonu ve Greko-Pers stilde yapılmış M.Ö.545-333 tarihleri arasında tüm Anadolu’ya yayılan, Daskyleion’da Satraplık Merkezinde bulunan Pers Egemenliği Dönemine ait, ikisi mülaj olan toplam üç adet mezar steli yine bu salonda sergilenmektedir
