SARIKAYA ROMA HAMAMI
Sarıkaya Roma Hamamı Yozgat’ın 77 km güneydoğusunda, Karadeniz’i Akdeniz’e bağlayan anayol güzergâhı üzerinde bulunan Sarıkaya İlçe Merkezinde yer almaktadır.
Hamam, Anadolu’da yapılmış Roma Dönemine ait sayılı termal hamamlardan biridir. Bu yapıda yeraltından çıkan sıcak su kaynağı doğrudan kullanılmıştır. Roma Döneminden sonra Doğu Roma, Selçuklu ve Osmanlı Dönemlerinde de değişiklik ve eklentilerle sürekli kullanılan hamam, Cumhuriyet Dönemindeki altyapı uygulamaları ile oldukça tahrip olmuştur.
Hamamın bulunduğu yerleşimin, Roma Döneminde Aquae Sarvenae, Doğu Roma (Bizans) Döneminde ise Therma Basilica olarak isimlendirildiği bilinmektedir. Hristiyanlık kaynaklarında Hz.İsa’nın on iki havarisinden biri olan Aziz Petrus’un Sebasteia’dan (Sivas) Mazaka’ya (Kayseri) ve Mazaka’dan da Tavium’a (Yozgat Büyüknefes Köyü) yaptığı yolculuklarda Therma Basilica’dan geçtiği ifade edilmektedir. 1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra bölge yavaş yavaş Türk hâkimiyetine girmeye başlamıştır. Danişmentli, Selçuklu, Moğol, Eretna, Kadı Burhanettin ve Dulkadirli Dönemlerinden sonra 1521 yılında Osmanlı Devri başlar. İlçe merkezindeki kaplıcanın Osmanlı Döneminde de faal olarak kullanıldığı ve termal kaynaklar çevresinde belli ölçüde bir yerleşim olduğu ve bu dönemde Ilısu olarak adlandırıldığı bilinmektedir. Bu yerleşim Osmanlı Devletinin son yıllarında Hamam Köyü olarak bilinmekteydi. Cumhuriyet Dönemi başlarında ise Terzili Hamamı olarak kaynaklarda geçmiştir.
Kuzey güney uzantılı, süslemeli cephesi batıya bakan yaklaşık 30 metre uzunlukta 4,5 metre yükseklikte kemerli yöresel mermerden mamul taşlarla inşa edilen anıtsal yapının, kuzey uç bitişiğinde güney kuzey uzantılı 4,5 metre, doğu batı uzantılı ise 3,5 metre ebatlarında mermer zeminli, yarım daire bir havuz, bunun simetrisinde güney uç kısmında yine yarım dairesel formlu halen tamamı zemine kadar açılmamış bir havuz açığa çıkarılmıştır. Güney yarım daire havuzun hemen doğusunda yapılan çalışmalarda bulunan bir mekânın zemin döşemesinin tahrip olduğu, sadece kaba yontu dikdörtgen prizma formunda taş destekleri kalmış olan alttan ısıtmalı bir mekân olduğu belirlenmiştir. Kemerlerin batı bitişiğinde, kompleksin popülaritesini artıracak ve görünen ölçüleri, yaklaşık 23,30 metre x 12,80 metre, derinliği 1,34 metre olan yarı olimpik, yer yer deforme olmuş mermer zemin kaplamalı, orta kısmında Doğu Roma Döneminde kullanıldığı sanılan iki parça halinde, 120 cm x 140 cm ölçülerinde, 25 cm kalınlığında, ortasında içbükey bir daire içinde haç kabartması işlenmiş bir vaftiz taşı bulunan büyük havuz dikkat çekmektedir.
Doğal kaynak suyu üzerine kurulmuş ve bölge için devasa diyebileceğimiz, 2 cephe süslemesi bakımından bir Nymphaeum gibi görkemli olan yapının süsleme özellikleri ve buluntulara göre M.S. 2. yüzyılın ortalarında yapıldığını ifade etmek yanlış olmayacaktır.
Sarıkaya ilçe merkezinde bulunan kaplıca suları, florür içeren oligometalik sular grubundan olup 48 °C sıcaklığa ve 28 lt/sn. debiye sahiptir. (Kaplıca suyunun çıkış sıcaklığı 48C olup dinlendirme yöntemi ile 38-40 °C’de kullanılmaktadır.) Sağlık Bakanlığı'nın yapmış olduğu analizler sonucunda siyatik ağrılar, ağrılı kadın hastalıkları, kadınların enfeksiyon sekeline bağlı olarak süregelen akıntılar, spastik ağrıları, spastik kolitler, böbrek taşlarının düşmesinde üreter üzerinde spazmolitik etki, karaciğer ve safra kesesi taşları, cilt hastalıklarına karşı hekim kontrolünde destekleyici ve tamamlayıcı tedavi unsuru olarak kullanılabilir niteliktedir.
