Antik dünyanın 7 harikasından birisidir. Persler tarafından Karia Bölgesine Satrap olarak atanan Hekatomnoslar Sülalesinden olan Maussollos tarafından, kendi adına daha hayatta iken yapımına başlanmış ve ölünce karısı ve aynı zamanda kız kardeşi olan Artemisia tarafından yapımına devam edilmiştir.
Maussollos- Mausoleion-Artemisia
Dönemin en önemli yöneticisi olan Maussollos, olasılıkla kendi ölümsüzlüğünü ve büyüklüğünü sembolize etmesi için böyle önemli bir yapıyı yaptırmaya karar vermiştir.
Yapımına, Maussollos ölmeden hemen önce yani M.Ö. 353 yılından hemen önce başlanmıştır.
Zamanın mimari üsluplarına pek benzemeyen, sıra dışı ve yepyeni bir mimari özellikte inşa edilmiştir. Halikarnas Balıkçısı, Mausoleion’un mimarisi ile ilgili olarak, o coşkun kalemi ile: ” Düşün bir kez! Bütün geleneklere bir tekmevurarak yepyeni bir şey yapmak..İnsanı deli eder yahu! Bu meydanokuyuşu düşündükçe, içimde bir trampet ve tambur gürlüyor” diye yazmıştır.
Romalı yazar Plinius’un(M.S I.yy) Naturalis Historia adlı eserinde Mausoleion’un yüksekliğini vermiştir ama bu bölüm silik olduğu için okunamamıştır. Dünyanın yedi harikası listesinde Mausoleion’un yüksekliği 80 iyon ayağıdır. Bu da yaklaşık 50 metredir. 20 katlı bir apartman yüksekliği kadaradır.
Antik yazarlar yapının mimarının, Priene Athena Tapınağı’nın da mimarı olan Pytheos olduğunu yazmaktadır. Vitrivius, M.Ö IV.yy.da dönemin en önemli heykeltraşlarının bu yapıda çalıştığını söyler. Heykeltıraşlar şunladır: Bryaxis, Timotheos, Leochares ve Skopas’tır. Bryaxis, aslında Karialı’dır ve Mousoleion’un en üstünde bulunan dört atlı arabanın üstünde bulunan Mausolos ve Artemisia heykellerini yapmıştır.
Anıt 1500 yıl ayakta kalmıştır. 8 Ağustos 1304 depremi ile yıkılmıştır. Bugün Mausoleion Dünyanın yedi harikası içinde düzenlenmiş tek ören yeri olarak kültür tarihi içerisinde yerini almıştır.