Adana Müzesi, Cumhuriyetin ilanından hemen sonra, 1924 yılında kurulmuş olup Türkiye’nin en eski on müzesinden biridir. İlk olarak çevredeki sütun başlıkları ve lahitlerin Polis Dairesinde toplanmasıyla kurulan Müze, 1928’de Taşköprü’nün başında, şimdi yıkılmış olan Cafer Paşa Camii’nin medresesinde ziyarete açılmıştır. Daha sonra 1950 yılında Kuruköprü’de yer alan ve bir dönem Etnografya Müzesi olarak kullanılan Kuruköprü Anıt Müzesi’ne, oradan da 1972 yılında da yeni yapılan müze binasına taşınmıştır.
Bir dönem bölge Müzesi olarak ta hizmet veren Müzemiz eşsiz değerde ve zenginlikte kültür varlıklarına sahip bulunmaktadır. Bu kapsamda envanterimizde yer alan eserlerin sergilenmesi ve ziyaretçilerimizle buluşturulmasına yönelik ilimizde yeni müze binasına gereksinim duyulmuştur.
Müze ihtiyacını karşılamak üzere İlimiz, Seyhan İlçesi, Döşeme Mahallesinde yer alan ve ülkemizde tekstil ile ilgili ilk kurulan fabrikalardan olan ve 1906 yılından 2000’li yıllara kadar Türk Sanayisine hizmet veren ve yazar Orhan KEMAL’in önemli edebi eseri “Bekçi Murtaza” kitabına da esin kaynağı olan Milli Mensucat Fabrikası Kültür ve Turizm Bakanlığımız tarafından 2013 yılında Adana Müze Kompleksi olarak fonksiyon kazandırılmak üzere projelendirilmiştir.
2013 yılında yapımına başlanan Adana Yeni Müze Kompleksi I. ve II. Etap çalışmaları kapsamında, Arkeoloji Müzesi teşhir-tanzim çalışmaları tamamlanarak 18 Mayıs 2017 tarihinde, Mozaik Seksiyonu da 2018 yılında ziyarete açılmış ve ziyaretçilerimizle buluşmuştur.
III.Etap çalışmaları kapsamında da Kent Müzesi, Tarım Müzesi, Sanayi Müzesi ve Moda Müzesi ile Konferans Salonu, Sanat Galerisi, Müzeler Meydanı, Atölyeler ve peyzaj alanlarının açılışları 28 nisan 2023 tarihinde Sayın Bakanımızın katılımı ile gerçekleştirilmiştir.
Ayrıca 2024 yılında Müze Kompleksimiz içerisinde Popüler Kültür Müzesi (Sinema, Edebiyat, Spor, Müzik Seksiyonları) ve Milli Mensucat Müzesi teşhir tanzim çalışmaları da tamamlanmış ve 02.04.2024 tarihi itibariyle hizmete alınmıştır.
Çağdaş Müze anlayışıyla tasarlanan Yeni Müze Kompleksi 60924 m2 lik bir alanı kapsamakta olup Türkiye ve Ortadoğu’nun en büyük Müzesi olmasının yanı sıra çevre dostu ve yeşil bina olarak hizmete alınan Türkiye’nin Tek Kamu Müzesi olma özelliğine sahip bulunmaktadır. Bünyesinde 11 farklı teşhir kurgusu seksiyonu ile ziyaretçilerine hizmet veren 39.000 m2 kapalı ve 21.924 m2 açık alana sahip olan Yeni Adana Müze Kompleksimizde ziyaretçi sirkülasyonun yanında sahip olduğu Konferans Salonu, Sanat Galerisi, Çocuk Eğitim Atölyesi, Müze Meydanı, Bahçesi ve Ticari Ünitelerinde sosyal, kültürel ve sanatsal bir çok faaliyetler gerçekleştirilmektedir.
İlimizde düzenlenen ulusal ve uluslararası festival ve etkinliğe ev sahipliği yapan Adana Müze Kompleksimiz ilimizde cazibe merkezi konumuna gelmiş bulunmaktadır. Ülkemizin ve Bölgemizin en büyük müzelerinden birisi olan Müzemiz modern müzecilik anlayışına uygun olarak yaşayan müze konseptiyle Ülkemiz ve dünya müzeleri arasındaki yerini almıştır.
Bu kapsamda Müzemiz ziyaretçilerimizle ve bütün paydaşlarımızla iletişim ve ilişki sürekliliğini daim kılarak yaşayan müze sürdürülebilirliğini sağlama hedefi doğrultusunda faaliyetlerine devam etmektedir.
Arkeoloji Müzesi; Arkeoloji Müzesi teşhir-tanzim çalışmaları tamamlanarak 18 Mayıs 2017 tarihinde ziyarete açılmıştır. Arkeoloji Müzesinde, Prehistorik Dönemden bugüne insanlığın yaşam serüveninin, bilgi metinleri, görseller, diaromalar ve canlandırmalar eşliğinde anlatıldığı dokuz salon bulunmaktadır.
Salonlarda Prehistorik dönemden başlayarak Hitit, Asur, Arkaik, Helenistik Dönemlerine ait lahitler, steller, sunaklar ve büstler gibi taş eserler, cam, pişmiş toprak ve bronzdan yapılmış çeşitli kaplar, pişmiş toprak ve bronz kandil ve figürinler, silindir-damga mühürler, cam, bronz ve altın takılar, Mezar stelleri, pişmiş toprak ve bronz günlük kullanım eşyaları, Roma Dönemine ait takılar, büstler ve silahlar sergilenmektedir. Anavarza ve sütunlu yolun anlatımının olduğu interaktif bulunmaktadır.
Teşhir edilen eserler içerisinde özellikle Hitit Fırtına Tanrısı Tarhunda’ya ait taş heykel, III. Hattuşilinin eşi olan Puduhepa’ya ait pişmiş toprak mühür, Anadolu Hiyeroglif Yazıtlı Stel, Babil Steli ile Roma Dönemi’ne ait mermer Antropoid Lahit ve Akhilleus Lahti bu bölümde sergilenen eserlerden birkaçıdır.
Arkeoloji Salonunda ayrıca Doğu Roma, Ramazanoğlu Beyliği ve Osmanlı İmparatorluğu Döneminin bilgi panoları ve görseller eşliğinde bu dönemlere ait mezar taşları, metal ve seramik kaplar,çiniler, haçlar, ikonalar ve Osmanlı Mimarisinden izler taşıyan Yağ Camii’nin illüstrasyonu bulunmaktadır.
AZ07 Salonun ardından ziyaretçileri lahitlerin teşhir edildiği camlı galeri karşılamaktadır. Roma Dönemi ile tarihlenen lahitlerin bulunduğu galeri içerisinde ayrıca lahit içi canlandırma ve Sütun ve sütun başlıklarından oluşan eserler yer almaktadır.
Sikke ve Kazılar Salonunda ise Adana sınırları içerisinde yürütülen Arkeolojik Kazılar olan Anavarza Antik Kenti, Magarsus Antik Kenti, Sirkeli Höyük, Misis Höyük, Tatarlı Höyük ve Tepebağ Höyük kazılarında ele geçen buluntuların sergilendiği Kazılar Salonu, Sikkenin İcadı ve yayılımını anlatan “Sikke Seksiyonu”, Anadolu Madenciliği ve Tıp Tarihi’nin anlatıldığı Madeni Eserler sergilenmektedir. Bunun yanında Tatarlı Höyük tapınak alanındaki kurban sunumu, kazılara ait interaktifler ve Misis Antik dönem maketi bulunmaktadır.
Mozaik Seksiyonu; Arkeoloji Müzesi binası içindeki B salonunda bulunan Mozaik Salonu Adana merkez ve ilçelerde tespiti yapılan mozaiklerin kurtarma kazıları yapılarak restorasyon ve konservasyonları bilimsel metotlara göre yapılmış in-situ durumlarına göre aslına uygun olarak zeminlere monte edilmiştir. Mozaik Salonunda; Adana ili merkez Seyhan, Sarıçam İlçeleri ile Kozan İlçesi Anavarza Antik Kenti ile Yumurtalık İlçesindeki ev, kilise, bazilika gibi yapıların tabanlarından çıkan Roma ve Doğu Roma Dönemine ait mozaikler sergilenmektedir. Misis, Yumurtalık Artemis, Hipokampos, Tetis, Su Gözü, Orpheus, Dirke, Faydalı, Anavarza Tetys, Anavarza Balıklı, Üççamlar ve Karlık Mozaikleri olmak üzere toplam 850 m2 mozaik sergilenmektedir.
Kent Müzesi; Müze Kompleksi bünyesinde bulunan Kent Müzesi tarihi süreç içinde kentin ana dinamiklerine göre hazırlanmıştır. Adana’nın kentleşme sürecinin önemli yapılarına ait maketler ve ilgili eserler, Adana Eğitim Tarihi, yörenin biyolojik ve jeolojik çeşitliliği, Adana’da ticaret kültürü, tarihi çarşıları ve meslek gurupları Kalaycı, Kuyumcu, Köşker, Fırın, Kebapçı canlandırmaları, dijital film uygulamaları ile desteklenerek ziyarete açık hale getirilmiştir. Ayrıca Adananın Milli Mücadeledeki yeri ve Adana’nın kurtuluşu bölümü de bu binanın üst katında ziyaretçiler ile buluşmaktadır.
Tarım Müzesi; Bu bölümde Çukurova’nın tarım ürünlerinin zenginliği ve çeşitliliği vurgulanmaktadır. Osmanlı toprak sisteminden başlayıp, makinesiz tarım, tarımda makineleşme, ve reform hareketleri, Atatürk’ün Tarım Politikaları, gibi konular tarım bölümünü ana unsurlarıdır. Antik çağlardan itibaren Bölgenin önemli tarım ürünü olan zeytin ve üzüm işlikleri ve depolama kapları ile tarım ürünlerinin kullanıma hazırlık evresi anlatılmıştır. Tarım Müzesinde ayrıca Çukurova Yöresinin en önemli tarımsal ürünlerinin canlandırmaları (pamuk, şeker kamışı, narenciye, karakılçık buğdayı, ayçiçeği, karpuz) yapılmıştır. Karasabandan başlayıp traktörlere kadar tarımda makineleşme süreci eserlerle ziyaretçilere anlatılmaktadır. Ayrıca Ziraat Mektebi, Ziraat Bankası, Eczacı, sebze pazarı canlandırmaları bulunmaktadır.
Sanayi Müzesi; Kompleks içinde yer alan Sanayi bölümünde özellikle pamuk üretiminin Adana sanayisinin gelişimine katkısı vurgulanmaktadır. Sanayi devrimi ile başlayan makineleşme, pamuğun iplik haline gelmesi, Milli Mensucat fabrikası iplik üretme Bölümü, SASA, Sümerbank, Akbank, Dokuma Sanayi konuları işlenmiştir.
Moda Müzesi; Sanayi Bölümünün devamı niteliğinde ve aynı binada bulunan moda bölümde tekstil ve kumaşın kıyafete dönüşümü ile Selçuklu ve Osmanlıdan günümüze kadar tarihsel süreç içerisinde kıyafetler yıllara göre tasnif edilerek diğer dekoratif unsurlarla birlikte harmanlanarak ziyaretçi ile buluşmaktadır.
Popüler Kültür Müzesi (Spor, Edebiyat, Müzik, Sinema Seksiyonları); Adana’nın tiyatro, sinema, edebiyat ve spor alanında gösterdiği gelişim ve yetiştirdiği değerlerle ilgili görsel ve yazılı anlatımlar bu bölümde ziyaretçi ile buluşmaktadır. Festivaller şehri olan kentin, edebiyat, sinema, tiyatro ve senfoni, müzik ve sporla ilgili bilgi panoları ve görsellerle anlatımı yapılmıştır. Eski televizyon kasaların içerisine yerleştirilen led ekranlarda Adana’da çekilmiş filmlerden kareler sergilenmektedir. Bir Zamanlar Çukurova dizisinde kullanılan kostümlerin yanında, müzik aletleri, film afişleri, formalar, kupalar ve madalyaların sergileri gerçekleştirilmektedir.
Milli Mensucat Müzesi; Mensucat Fabrikaları’nın kuruluş amacı, pamuk üretimi ve dokuma sektörünün gelişmesiyle birlikte bölge halkına yeni iş imkânı sunması ve ekonomik kalkınma sağlamasıdır. 1906 yılında Aristidi Kozma tarafından “Simyanoğlu Fabrikası” adıyla açılan fabrika, 1924 yılında el değiştirerek “Milli Fabrika” adını almıştır. Atatürk’ün Adana’daki sahipsiz fabrikaları yeniden canlandırılması talimatları üzerine 1927 yılında dönemin iş adamları Nuh Naci Yazgan, Nuri Has, Mustafa Özgür, Seyit Tekin fabrikayı hazineden satın almış ve adını “Milli Mensucat” olarak değiştirmişlerdir. Bu dönemde fabrikada üretilen “Aslan” marka vater ve ekstra iplikler ülke genelinde büyük talep görmüştür. 1944 yılında Hacı Ömer Sabancı da fabrikanın ortaklarından biri olmuştur. 1978 yılında biriken borçları nedeniyle tekrar hazineye geçen ve üretimine ara verilen fabrika, 1983 yılında tekrar açılmış ve adı “Milsan Mensucat” olarak değiştirilmiştir.
Milli Mensucat Fabrikasına ait çizim masaları ve iplik ölçüm aletleri, çelik kasalar, fabrikanın yapı kronolojisinin yanı sıra canlandırmalar, fabrikanın maketi ve fabrikadan günümüze kadar koruna gelen malzemeler bu müzede sergilenmektedir.
